ТЕХНИКАЛЫҚ МАМАНДЫҚТАҒЫ КАДРЛАРДЫ ДАЯРЛАУДА ЫҚТИМАЛДЫҚТАР ӘДІСІНІҢ КӘСІБИ-ҚОЛДАНБАЛЫ БАҒЫТЫН ЖҮЗЕГЕ АСЫРУ
##plugins.pubIds.doi.readerDisplayName##:
https://doi.org/10.48371/PEDS.2025.76.1.030Кілт сөздер:
ықтималдықтар әдісі, ықтималдық, толық топ, көбейту теоремасы, толық ықтималдық формуласы, Байес формуласы, оқиға, гипотезаАннотация
Бұл мақалада техникалық мамандықтарға қатысты
қолданбалы есептерді шешуде толық ықтималдық формуласы мен Байес
формуласын қолдану қарастырылады. Ықтималдық әдістері деректерді
өңдеу, машиналық оқыту, киберқауіпсіздік және деректерді талдау сияқты
ақпараттық технологиялардың әртүрлі салаларында кеңінен қолданылады.
Толық ықтималдық формуласы есеп нәтижесіне әсер ететін барлық
мүмкін сценарийлерді ескеруге мүмкіндік берсе, Байес формуласы
жаңа ақпаратқа сәйкес ықтималдықтарды жаңарту әдісін ұсынады.
Мақалада осы әдістерді қолдану арқылы жіктеу, болжау және белгісіздік
жағдайында шешім қабылдау мәселелерін шешу мысалдары келтірілген.
Атап айтқанда, пайдаланушылардың мінез-құлқын болжау, ақпараттық
жүйелердегі тәуекелдерді бағалау және машиналық оқыту алгоритмдерін
оңтайландыру мәселелері қарастырылады. Толық ықтималдық формуласы
мен Байес формуласын қолдану модельдердің дәлдігін арттырып,
алгоритмдердің тиімділігін жақсартуға ықпал етеді. Бұл әдістер толық
емес немесе қате ақпарат жағдайында шешім қабылдауды қажет ететін
техникалық мамандықтардың қолданбалы есептерінде ерекше пайдалы
екені көрсетілген. Мақала ақпараттық технологиялар саласында заманауи
шешімдерді әзірлеу барысында ықтималдық тәсілдерін қолданудың
маңыздылығын көрсетеді. Зерттеу барысында Алматы энергетика
және байланыс университетінде өткізілген педагогикалық эксперимент
нәтижелері толық ықтималдық формуласы мен Байес формуласын
қолданудың студенттердің IT саласындағы білім деңгейіне оң әсерін
көрсетеді. Нәтижелер эксперименттік топтың көрсеткіштерінің дәстүрлі
оқыту әдістерімен салыстырғанда жоғары екенін дәлелдейді. Сондықтан
ықтималдық әдістері ақпараттық технологиялардағы кешенді мәселелерді шешуде тиімді құрал болып табылады, мамандардың аналитикалық ойлау
қабілетін дамытуға ықпал етеді.