ӘЛЕУМЕТТІК-МӘДЕНИ ҚҰЗІРЕТТІЛІК ИНТЕГРАЦИЯЛЫҚ ЖҮЙЕ РЕТІНДЕ: ҚҰРЫЛЫМДЫҚ МОДЕЛЬДЕН ҚОЛДАНБАЛЫ ТЕХНОЛОГИЯЛАРҒА ДЕЙІН
##plugins.pubIds.doi.readerDisplayName##:
https://doi.org/10.48371/PEDS.2025.79.4.009Кілт сөздер:
әлеуметтік-мәдени құзыреттілік, әлеуметтік-мәдени құзыреттілік компоненттері, мәдени хабардарлық, мінез-құлық стратегиялары, мәдени сезімталдық, әлеуметтік дағдылар, өзін-өзі тану, білім беру технологияларыАннотация
Зерттеуде шет тілді білім беру жағдайында сыналған компоненттік модель арқылы әлеуметтік-мәдени құзыреттілікті (ӘМҚ) дамыту қарастырылады. Негізгі теориялық тәсілдер негізінде ӘМҚ-тің бес негізгі құрамдас бөлігі бөлінді: мәдени хабардарлық, мінез-құлық стратегиялары, мәдени сезімталдық, әлеуметтік дағдылар және өзін-өзі тану. Аталған компоненттерді қалыптастыру үшін шет тілді білім беруде дәстүрлі түрде қолданылатын педагогикалық технологиялар кешені пайдаланылды, мысалы, бірлескен оқыту, пікірталастар, иммерсивті квесттер, рефлексивті тапсырмалар және ӘМҚ мақсатты дамыту міндеттеріне бейімделген пікірталастар. Зерттеуге қазақ тілінде оқытатын «Шетел тілі: екі шет тілі (ағылшын/қытай)» білім беру бағдарламасы бойынша оқитын екінші курстың 40 студенті қатысты. Қатысушылар Қазақстанның түрлі аймақтарынан: Түркістан, Қызылорда, Жамбыл, Алматы, Ақмола облыстарынан қатысты. Олар бақылау (n= 20) және эксперименттік (n= 20) топтарға бөлінді. Педагогикалық араласудың тиімділігін бағалау үшін алдын - ала және кейінгі тестілеу және аралас эффектілері бар модельдерді қолдану арқылы эксперименттік схема қолданылды. Педагогикалық технологияларды енгізгеннен ӘМҚ кейін эксперименттік топта даму деңгейіндегі өзгерістерді анықтау мақсатында қорытынды тестілеу өткізілді. Экспериментке дейінгі және кейінгі нәтижелерді салыстырмалы талдау эксперименттік топтағы барлық компоненттері бойынша статистикалық маңызды жақсартуларды көрсетті. Сонымен қатар, ӘМҚ құрылымына статистикалық бағалау жүргізілді, бұл оның компоненттері арасындағы байланысты тереңірек түсінуге мүмкіндік берді. Алынған нәтижелер ұсынылған модельдің ішкі дәйектілігін және қолданылған технологиялардың педагогикалық тиімділігін растайды. Зерттеу ӘМҚ қалыптастыруға эмпирикалық негізделген тәсілді ұсына отырып және осы құрамдас модельді білім беру үдерісіне енгізудің тиімді педагогикалық стратегияларын анықтау арқылы лингвистикалық білім беру саласына өз үлесін қосады.
