СТУДЕНТТЕРДІҢ АКАДЕМИЯЛЫҚ ОРЫНДЫҚ ДӘБІЛДЕРІН ДАМЫТУ НЕГІЗІ РЕТІНДЕ КӘСІБИ ШЕТЕЛ ТІЛІН ОҚЫТУДА ӨЗІН-ӨЗІ РЕТТЕЛГЕН ОҚЫТУ
##plugins.pubIds.doi.readerDisplayName##:
https://doi.org/10.48371/PEDS.2026.80.1.007Кілт сөздер:
өзін-өзі реттейтін оқыту, академиялық табыстылық, студенттер, мотивация, рефлексия, өзін-өзі ұйымдастыру, құзыреттілік тәсіл, жоғары білімАннотация
Мақалада Қазақстан Республикасында жоғары білім беру жүйесін жаңғырту жағдайында студенттердің академиялық табыстылығын қалыптастырудың негізгі факторы ретінде өзін-өзі реттейтін оқыту (ӨӨРО) қарастырылады. Зерттеу тақырыбының өзектілігі мамандарды даярлаудың құзыреттілік моделіне көшуімен, жеке жауапкершілікке, өзін-өзі ұйымдастыруға және үздіксіз білім алуға дайындыққа баса назар аударылуымен түсіндіріледі. Мақаланың теориялық бөлімінде ӨӨРО ұғымының мәні, оның құрылымдық компоненттері (мақсат қою, жоспарлау, өзін-өзі бақылау, мотивация, рефлексия) талданады. Сонымен қатар, B. Zimmerman, F. Weinert, H. Tietgens, Е. В. Тихонова және С. В. Пичененко еңбектерінде ұсынылған автономды оқытуға деген түрлі тәсілдерге шолу жасалады. Өзін-өзі реттейтін оқытудың әртүрлі модельдері анықталған: радикалды, әлеуметтік-танымдық, білім беру, әлеуметтік-ұйымдастырушылық, биографиялық және рефлексивтік.
Зерттеудің тәжірибелік бөлімі 2024–2025 оқу жылында Қ. Жұбанов атындағы Ақтөбе өңірлік университеті базасында өткізілді. Зерттеуге 6В02102 – «Дизайн» білім беру бағдарламасы бойынша оқитын және «Кәсіби ағылшын тілі» пәнін меңгеріп жатқан 30 студент қатысты. Зерттеу әдістері ретінде B. Zimmerman әдістемесі бойынша сауалнама, академиялық жетістіктерге контент-талдау, бақылау және оқытушылардың сараптамалық бағалауы қолданылды. Нәтижелер ӨӨРО деңгейі жоғары студенттер академиялық тұрғыдан тұрақты және жоғары нәтижелер көрсететінін, ал ӨӨРО деңгейі төмен студенттерде оқу қиындықтары мен үлгерімнің төмендеуі байқалатынын көрсетті. Диаграммалар мен сапалық талдау өзін-өзі реттеу дағдылары мен ағымдағы және қорытынды бақылау нәтижелері арасында тікелей байланыс бар екенін дәлелдеді.
Мақалада студенттердің өзін-өзі басқару, мотивация және рефлексия дағдыларын дамытуға бағытталған әдістер мен стратегияларды оқу үдерісіне енгізу қажеттілігі атап өтіледі. ӨӨРО студенттің академиялық табыстылығы мен кәсіби дайындық деңгейін қамтамасыз ететін метақұзыреттілік ретінде қалыптастырудың маңыздылығы туралы қорытынды жасалады.
