ТАРИХ САБАҚТАРЫНДА ЗАМАНАУИ ЦИФРЛЫҚ РЕСУРСТАР МЕН БІЛІМ БЕРУ ТЕХНОЛОГИЯЛАРЫН СИНТЕЗДЕУ: ПЕДАГОГИКАЛЫҚ МОДЕЛЬ ЖӘНЕ ОНЫ АПРОБАЦИЯЛАУ
##plugins.pubIds.doi.readerDisplayName##:
https://doi.org/10.48371/PEDS.2026.81.2.022%20Кілт сөздер:
цифрлық синтез, білім беру технологиялары, тарихты оқыту, педагогикалық модель, жасанды интеллект, сыни ойлау, жекелендірілген оқыту, метапәндік құзыреттіліктерАннотация
Жаһандық цифрлық трансформация жағдайында тарихты оқытудың дәстүрлі тәсілдері клиптік ойлауымен және интерактивтілікке деген қажеттілігімен ерекшеленетін оқушылардың «цифрлық буынымен» жұмыс істеуде тиімділігінің төмендегенін көрсетуде. Бұл зерттеудің мақсаты - тарих сабақтарында заманауи цифрлық ресурстар (ЦР) мен білім беру технологияларының (ББТ) синтезінің педагогикалық моделін әзірлеу және апробациялау. Жұмыстың әдіснамалық негізін мақсаттық, мазмұндық, технологиялық және бағалау-нәтижелік блоктардан тұратын авторлық модельді енгізу арқылы жүзеге асырылған жүйелі, іс-әрекеттік және құзыреттілік тәсілдер құрады.
Зерттеуде ЦР мен ББТ «байланыстарын» іс жүзінде асыруға, атап айтқанда, ЖИ-генераторларын (Gemini, ChatGPT) «төңкерілген сынып» технологиясымен кіріктіруге және жобалық қызметте цифрлық сторителлинг платформаларын қолдануға ерекше назар аударылды. 2024 - 2025 оқу жылында «Қостанай қаласының физика-математикалық лицейі» КММ базасында жүргізілген модель апробациясы ұсынылған тәсілдің жоғары тиімділігін растады. Эксперимент барысында енгізу қиындықтары, атап айтқанда, «цифрлық алшақтық» қаупі және құралдардың тез ескіруіне байланысты педагогтің АКТ-құзыреттіліктерін үздіксіз жаңартып отыру қажеттілігі де анықталып, талданды.
Сандық нәтижелер білім сапасының жоғары екенін көрсетті: дүниежүзі тарихы бойынша 90,32% - 93,52% және Қазақстан тарихы бойынша 87,2% - 90,32%. Сапалық талдау оқушылардың сабаққа тартылуының артқанын және метапәндік құзыреттіліктердің, атап айтқанда, ақпаратты сыни талдау және жасанды интеллект жасаған деректерді верификациялау дағдыларының қалыптасқанын айқындады. Зерттеудің ғылыми жаңашылдығы цифрлық дидактикаға қатысты «педагогикалық синтез» ұғымын нақтылаудан тұрады, мұнда технологиялар жай ғана иллюстрация емес, жаңа білімді құрастыру құралы ретінде әрекет етеді. Жұмыстың практикалық маңыздылығы әзірленген модель мен әдістемелік ұсынымдарды орта білім беру жүйесінде ауқымдандыру мүмкіндігінде жатыр.
