ҚАЗАҚСТАН КОНТЕКСТІНДЕ ЕРЕКШЕ БІЛІМ БЕРУГЕ ҚАЖЕТТІЛІКТЕРІ БАР БІЛІМ АЛУШЫЛАРДЫҢ ОҚУ ЖЕТІСТІКТЕРІН БАҒАЛАУДЫ ЗЕРТТЕУ ҮДЕРІСТЕРІН ТАЛДАУ: БИБЛИОМЕТРИЯЛЫҚ ШОЛУ
##plugins.pubIds.doi.readerDisplayName##:
https://doi.org/10.48371/PEDS.2026.81.2.037Кілт сөздер:
инклюзивті білім беру, мүмкіндігі шектеулі оқушылар, үлгерімді бағалау, библиометриялық талдау, қалыптастырушы бағалау, критериалды бағалау, өзін-өзі бағалау, білім беру саясатыАннотация
Қазіргі зерттеуде инклюзивті білім беру мәселелерін зерттеуге сұраныстар білім беру өлшемдеріндегі әділеттілік, қол жетімділік және жарамдылық аспектілеріне қызығушылық ретінде артып келеді. Зерттеудің мақсаты мүгедек оқушылардың академиялық үлгерімін бағалау бойынша ғылыми жарияланымдарды дамытудағы үрдістерді, бағыттарды, тақырыптық басымдықтарды және институционалдық ерекшеліктерді анықтау болып табылады. Зерттеудің идеясы-библиометриялық талдау жинақталған басылымдар базасын жүйелеуге ғана емес, сонымен бірге осы зерттеу саласының жетілу дәрежесін, оның ғылыми динамикасын, авторлық құрылымын және одан әрі даму перспективаларын анықтауға мүмкіндік береді. Зерттеудің ғылыми маңыздылығы ұлттық және халықаралық академиялық контексте осы мәселенің қазіргі жағдайы мен эволюциясын нақтылаудан тұрады, ал практикалық маңыздылығы білім беру саясатын жетілдіру, инклюзивті бағалау жүйелерін әзірлеу және арнайы және инклюзивті білім беру саласындағы зерттеулердің болашақ басымдықтарын анықтау үшін алынған нәтижелерді қолдану мүмкіндігімен байланысты.
Зерттеу әдістемесі соңғы жылдардағы R-дегі bibliometrix пакетін қолдана отырып библиометриялық талдауды, сондай-ақ кілт сөздер мен аффилиацияларға негізделген тақырыптық және институционалдық талдауды қамтиды. Нәтижелер Қазақстандағы зерттеудің бұл саласы Қазіргі уақытта қалыптасу сатысында тұрғанын және жарияланым белсенділігінің біртіндеп ұлғаюымен, тақырыптық әртүрліліктің кеңеюімен және инклюзивті бағалау мәселелеріне назардың артуымен сипатталатынын көрсетеді. Нәтижелер зерттеулердің негізінен бірнеше педагогикалық және ұлттық университеттерде шоғырланғанын көрсетеді, ал авторлардың негізгі тобы салыстырмалы түрде тар болып қалады және зерттеу сабақтастығы мен ғылыми ынтымақтастық әлі де бөлшектенеді. Қалыптастырушы бағалауға, өзін-өзі бағалауға, критериалды тәсілдерге және адаптивті бағалау стратегияларына қызығушылықтың артуы; дегенмен, тұрақты зерттеу мектептері мен жүйелі халықаралық ынтымақтастық әлі де дамымаған. Осы зерттеудің құндылығы Қазақстандағы мүмкіндігі шектеулі оқушылардың академиялық үлгерімін бағалау бойынша зерттеулердің құрылымы мен динамикасын ғылыми түсінуді дамытуға, бар олқылықтарды анықтауға және болашақ зерттеулердің бағыттарын анықтауға қосқан үлесі болып табылады.
