ОҚУШЫЛАРДЫҢ СӨЙЛЕУ ЖӘНЕ ӘЛЕУМЕТТІК ДАҒДЫЛАРЫН ДАМЫТУДАҒЫ МҰҒАЛІМ МЕН ҚОСЫМША МАМАНДАРДЫҢ АРАСЫНДАҒЫ БІРЛЕСІК

Автор(лар)

  • Қуаныш У.Қ. Alikhan Bokeikhan University
  • Сламбекова Т.С. Евразийский национальный университет имени Л.Н. Гумилёва, Астана
  • Ұзақбаева С.А.
  • Әбілова З.Т.

##plugins.pubIds.doi.readerDisplayName##:

https://doi.org/10.48371/PEDS.2026.81.2.035

Кілт сөздер:

сөйлеу бұзылыстары, әлеуметтік дағдылар, ынтымақтастық, қолдау мамандары, функционалдық сұраныстар, өзін-өзі реттеу, көп деңгейлі модельдер, кооперация

Аннотация

Сөйлеудің бұзылуы және әлеуметтік дағдылардың нашарлығы кейбір оқушыларда академиялық қиындықтар мен әлеуметтік осалдықтың жоғарылауының маңызды себебі болып қала береді; сабақтарға кіріктірілмеген кейде түзету сабақтары нәтижелердің шектеулі берілуін қамтамасыз етеді. Зерттеудің мақсаты мұғалім мен қолдау мамандары (логопед, арнайы білім беру мұғалімі, психолог) арасындағы өзара әрекеттесудің нақты ұйымдастырылған моделі стандартты мектеп тәжірибесімен салыстырғанда сөйлеу және әлеуметтік дағдыларды дамытуда жақсы нәтижелерге әкелетінін анықтау және бұл әсердің процедуралық механизмдерін бақылау болды. Әдістемелік негіз ретінде табиғи жағдайларда жүргізілген квазиэксперимент таңдалды (12 апта, екі мектеп; 2-4 сыныптардың төрт сыныбы: араласу тобы n=64, бақылау тобы n=61; барлығы n=125). Араласу апта сайынғы бірлескен жоспарлау сессияларын (15-30 мин), ЖББ мақсаттары мен критерийлерінің бірыңғай картасын, сабақтағы рөлдерді бірлесіп оқыту форматында бөлуді және екі апталық «жоспарлау-іске асыру-мини-мониторинг-түзету» циклдерін қамтыды. бөлу және екі апталық «жоспарлау-іске асыру-мини-мониторинг-түзету» циклдары кірді. Мәнерлі және әсерлі сөйлеу көрсеткіштері, артикуляциялық қателер саны, функционалдық сұраныстардың жиілігі, сондай-ақ ынтымақтастық пен өзін-өзі реттеу көрсеткіштері бағаланды; деректерді талдау үшін көп деңгейлі модельдер мен сұхбаттардың тақырыптық талдауы пайдаланылды. Бақылау тобымен салыстырғанда, араласу тобында айқын оң өзгерістер байқалғаны анықталды: экспрессивті сөйлеудің артуы 120-дан +22,6 ұпайды құрады (p<0,001), артикуляциялық қателер саны 100 фонемаға 5,2-ге төмендеді (p<0,001), функционалдық сұраныстардың жиілігі артты (+1,73 әрекет/10 мин; p<0,001), ынтымақтастық (+4,2; p<0,001) және өзін-өзі реттеу көрсеткіштері (+5,1; p<0,001) жақсарды. Ең үлкен өзгерістер айқын қиындықтары бар оқушыларда тіркелді (2-3 деңгей). Алдын ала делдалдық модельдеу жоспарды үйлестірудің және сыныпта бірлесіп жүзеге асыру сапасының маңызды рөлін көрсетеді. Жалпы алғанда, нәтижелер ортақ мақсаттар мен критерийлерге негізделген басқарылатын пәнаралық үйлестіру, ұрақты шағын мониторинг және бірлесіп оқыту форматы түзету жетістіктерінің күнделікті оқу жағдайларына тұрақты түрде ауысуын қамтамасыз ететінін және ұйымдастырушылық жұмыс көлемін шамадан тыс арттырмай қайталануы мүмкін екенін көрсетеді.

Жүктеулер

Жарияланған

2026-06-30

Жоба

Раздел

Мақалалар/Статьи/Articles