ЕСТУ ҚАБІЛЕТІ НАШАР ЖӘНЕ ҚАЛЫПТЫ ЕСТИТІН БАСТАУЫШ СЫНЫП ОҚУШЫЛАРЫНЫҢ ӘЛЕУМЕТТІК ИНТЕЛЛЕКТІН ДАМЫТУДЫҢ САЛЫСТЫРМАЛЫ ТАЛДАУЫ
##plugins.pubIds.doi.readerDisplayName##:
https://doi.org/10.48371/PEDS.2026.81.2.033Кілт сөздер:
әлеуметтік интеллект, бастауыш сынып, есту қабілеті нашар, қалыпты еститін оқушылар, эмпатия, әлеуметтік түсіну, ситуацияны талдау, инклюзивті білім беруАннотация
Бұл мақалада инклюзивті бастауыш мектептегі есту қабілеті нашар және қалыпты еститін оқушылардың әлеуметтік интеллектінің салыстырмалы талдауы ұсынылған. Зерттеудің мақсаты екі топтағы әлеуметтік интеллекттің жалпы деңгейін және оның эмпатия, әлеуметтік түсіну және жағдайлық талдау компоненттеріндегі айырмашылықтарын анықтау, сонымен бірге сондай-ақ алынған нәтижелерді дене шынықтыру сабақтарын қоса алғанда, бірлескен білім беру іс-шаралары аясында түсіндіру болды. Зерттеу салыстырмалы-сипаттамалық дизайнды қолдану арқылы жүргізілді. Қатысушылар саны 68 оқушы болды: 32 есту қабілеті нашар және 36 қалыпты есту қабілеті бар, 8-10 жас аралығында. Оқушылар бастауыш мектеп жасына бейімделген әлеуметтік жағдайларды түсіну және эмоцияларды түсіндіру шкаласын аяқтады. Деректер SPSS 26.0 бағдарламасында сипаттамалық статистика және тәуелсіз үлгілер үшін Стьюдент t-тестін қолдана отырып өңделді. Нәтижелер қалыпты еститін оқушылар әлеуметтік интеллекттің барлық компоненттері бойынша жоғары балл алғанын (p < 0,05), әлеуметтік түсіну мен жағдайлық талдау деңгейінде ерекше айқын айырмашылықтар бар екенін көрсетті. Сонымен қатар, есту қабілеті нашар оқушылар эмпатия және көрнекі-жағдайлық түсіну салаларында ресурстық әлеуетті сақтайтыны анықталды. Зерттеу нәтижелері инклюзивті сыныптарда тілдік және тілдік емес коммуникация арналарының тең үйлесімінің маңыздылығын растайды. Ұсыныстар мұғалімдерге әлеуметтік өзара әрекетті жоспарлауда нақты әдістемелік бағдар береді. Қорытындылай келе, әлеуметтік интеллектті дамытуға бағытталған күш-жігер мультимодальды коммуникацияны қолдауға, құрдастарымен бірлескен іс-шараларды жүйелі түрде ұйымдастыруға және инклюзивті сыныптарда кооперативтік ойындарды кеңінен қолдануға негізделуі керек екенін атап өткен жөн.
