ҚАЗАҚСТАНДАҒЫ БОЛАШАҚ ЭКОНОМИСТЕРДІҢ ДИСКУРСИВТІ ҚҰЗЫРЕТТІЛІГІН ҚАЛЫПТАСТЫРУДЫҢ ӘДІСТЕМЕЛІК НЕГІЗІ РЕТІНДЕ ЖАНРЛЫҚ ТӘСІЛДІ ЕНГІЗУ
##plugins.pubIds.doi.readerDisplayName##:
https://doi.org/10.48371/PEDS.2026.82.3.042Кілт сөздер:
Дискурсивті құзыреттілік, контекстік оқыту, жанрлық тәсіл, квазикәсіби қызмет, екінші реттік мәтіндер, метатіл, пәнаралық интеграция, кәсіби лингводидактика, кәсіби шетел тіліАннотация
Қазақстанның жаһандық экономикаға интеграциялануы болашақ экономистердің шет тілі даярлығына жаңа талаптар қойды, алайда түлектердің меңгерген грамматикалық білімі мен шынайы кәсіби ортада қарым-қатынас жасау қабілеті арасында елеулі алшақтық сақталуда. 2012 жылы «Кәсіби бағытталған шет тілі» пәні міндетті пән ретінде енгізілгеніне қарамастан, оқыту негізінен фрагментарлы күйінде қалып, осы мақалада «дискурсивті алшақтық» деп аталатын құбылысты тудыруда. Зерттеудің мақсаты — жанрлық тәсілді болашақ экономистердің дискурсивті құзыреттілігін қалыптастырудың әдіснамалық негізі ретінде негіздеу және студенттерді пассивті «жанрлық сауаттылықтан» белсенді «жанрлық құзыреттілікке» көшіру жолын көрсету. Жұмыстың маңыздылығы дискурсивті құзыреттілікті таза лингвистикалық емес, кәсіби санат ретінде қайта қарастыруында әрі мамандандырылған тілдік даярлыққа практикалық негіз ұсынуында. Әдіснамалық тұрғыдан зерттеу А.А. Вербицкийдің контекстік оқыту теориясы мен жанрлық тәсілдің синтезіне негізделіп, жарияланған педагогикалық зерттеулерге салыстырмалы талдау жасау арқылы жүргізіледі. Осының негізінде шынайы дереккөздерді қабылдау, екінші реттік мәтіндерді өндіру және квазикәсіби модельдеуден тұратын циклдік, үш кезеңді модель ұсынылады; мұнда шет тілі оқу нысаны емес, кәсіби міндеттерді шешу құралы ретінде әрекет етеді. Зерттеу «пән логикасын» тілдік даярлықпен ұштастыру оқытушылардың «екі бейінді» тапшылығын еңсеру үшін маңызды деген қорытынды жасайды. Оның құндылығы контекстік және жанрлық теорияны Қазақстан жағдайындағы экономикалық бейінге бейімдеуінде. Практикалық тұрғыдан ұсынылған модель оқу бағдарламаларын жобалауға, аудармадан өнімді жанрларға көшуге және болашақ экономистерді жаһандық секторға дайындауда пәнаралық ынтымақтастыққа бағыт бере алады.
