STEM ПӘНДЕРІ БОЙЫНША БІРІНШІ КУРС СТУДЕНТТЕРІНІҢ АКАДЕМИЯЛЫҚ ҮЛГЕРІМІНДЕГІ ГЕНДЕРЛІК АЙЫРМАШЫЛЫҚТАР
##plugins.pubIds.doi.readerDisplayName##:
https://doi.org/10.48371/PEDS.2026.80.1.010Кілт сөздер:
гендерлік айырмашылықтар, STEM білім беру, академиялық жетістік, гендерлік теңдік, сандық талдау, инклюзивті педагогика, білім беру саясаты, жоғары білімАннотация
STEM білім берудің үздіксіз дамуы және академиялық жетістіктердегі гендерлік айырмашылықтар туралы пікірталастар аясында студент жігіттер мен студент қыздардың арасындағы академиялық көрсеткіштердегі нақты айырмашылықтарды анықтау өте өзекті болып қала береді. Бұл зерттеу STEM бағдарламалары бойынша білім алып жатқан бірінші курс студенттерінің академиялық көрсеткіштеріндегі гендерлік айырмашылықтарды зерттейді.
Зерттеудің мақсаты - негізгі STEM курстарындағы студент жігіттер мен студент қыздар арасындағы академиялық көрсеткіштердегі айырмашылықтарды анықтау және талдау, сондай-ақ STEM пәндеріндегі студент жігіттердің артықшылығы туралы жалпы болжамдарды бағалау. Зерттеу нақты академиялық деректерге негізделген эмпирикалық дәлелдер келтіру арқылы жоғары білім берудегі гендерлік теңдік туралы академиялық пікірталасқа үлес қосады.
Бұл зерттеудің ғылыми маңыздылығы STEM білім берудегі гендерлік айырмашылықтар туралы эмпирикалық білім базасын кеңейтуде, ал оның практикалық маңыздылығы жоғары оқу орындарында инклюзивті білім беру саясаты мен қолдау стратегияларын әзірлеуде нәтижелерді қолдану мүмкіндігінде жатыр. Зерттеудің әдіснамалық негізі - сипаттамалық статистика және параметрлік емес статистикалық талдау. 2021-2023 оқу жылдарындағы мұрағатталған және анонимделген бірінші курс студенттерінің академиялық жазбалары Манн-Уитни U тесті арқылы талданды. Деректер жиынтығына бес кіріспе STEM курстарындағы студенттердің көрсеткіштері кірді.
Нәтижелер бес курстың төртеуінде студент қыздар студент жігіттерге қарағанда статистикалық тұрғыдан айтарлықтай жоғары орташа балл жинағанын көрсетті. Бағдарламалау және алгоритмдер курсында статистикалық тұрғыдан маңызды гендерлік айырмашылықтар табылған жоқ. Бұл зерттеулер STEM салаларында студент жігіттердің артықшылығы туралы терең қалыптасқан стереотиптерге күмән келтіреді және әлеуметтік-мәдени, психологиялық және білім беру факторларының академиялық көрсеткіштерге әсерін көрсетеді.
Бұл зерттеудің құндылығы STEM білім берудегі гендерлік теңдікке дәлелді тәсілдерді дамытуға қосқан үлесінде жатыр. Практикалық салдарға инклюзивті оқыту әдістерін және мақсатты академиялық қолдау бастамаларын дамыту жатады.
