ШЕТТІЛДІК БІЛІМ БЕРУДЕГІ ДИСКУРСИВТІК ҚҰЗЫРЕТТІЛІКТІ ДАМЫТУДЫҢ ӘДІСТЕМЕЛІК МОДЕЛІ
##plugins.pubIds.doi.readerDisplayName##:
https://doi.org/10.48371/PEDS.2026.82.3.035Кілт сөздер:
дискурсивті құзыреттілік, шеттілдік білім беру, әдіснамалық модель, жағдайлық тәсіл, коммуникативтік стратегиялар, дискурсты дамыту, CEFR, медиацияАннотация
Мақалада шетел тілін оқытуда дискурсивті құзыреттілікті (ДҚ) дамытудың кешенді әдіснамалық моделі ұсынылған. Зерттеудің өзектілігі күрделі педагогикалық және мәдениетаралық коммуникациялық контексттерде дискурсты құруға, түсіндіруге және басқаруға қабілетті мұғалімдерді дайындау қажеттілігімен анықталады. Ұсынылған модель мұғалімдерді оқытудың лингвистикалық, когнитивтік және кәсіби өлшемдерін біріктіруді қамтамасыз ететін жағдайлық және іс-әрекетке бағытталған тәсілдер қағидаттарына негізделген.
Модель өзара байланысты бес блоктан тұрады: білім беру мақсаттары мен күтілетін нәтижелерді анықтайтын мақсатты блок; әдіснамалық және теориялық негіздерді көрсететін тұжырымдамалық блок; лингвостратегиялық, жағдайлық бағдарланған және бірізді-келісті компоненттерді қамтитын дискурсивті құзыреттіліктің құрылымын білдіретін пәндік-мазмұндық мазмұндық блок; әдістер мен оқыту технологияларына бағытталған процедуралық-технологиялық блок; және дискурсивті құзыреттіліктің даму деңгейін диагностикалау үшін критерийлерді, индикаторларды және бағалау құралдарын белгілейтін нәтижені бағалау блогы.
Әрбір дискурсивті құзыреттілік негізгі, операциялық-талдау және кәсіби-шығармашылық кезеңдерге сәйкес келетін төмен, орта және жоғары деңгейлер арқылы біртіндеп дамиды. Бұл ілгерілеу негізгі лингвистикалық және әлеуметтік-мәдени білімнен кәсіби бағытталған контексте автономды, рефлексивті және шығармашылық дискурс өндірісіне көшуді көрсетеді.
Зерттеудің жаңалығы дискурсивті кіші құзыреттіліктерді жағдайлық модельденген педагогикалық міндеттермен және нақты анықталған бағалау критерийлерімен жүйелі түрде үйлестіруде жатыр, бұл мұғалімдерді даярлау бағдарламаларында модельдің қайталануын және практикалық қолданылуын қамтамасыз етеді. Ұсынылған құрылым дискурсивті құзыреттілікті дамытуды кәсіби мұғалімдерді даярлауға біріктіруге құрылымдық және дәлелді тәсілді ұсыну арқылы қазіргі заманғы шетел тілін оқыту әдіснамасының теориялық және қолданбалы негіздеріне үлес қосады.
