ЦИФРЛЫҚ ТРАНСФОРМАЦИЯ ЖАҒДАЙЫНДА БОЛАШАҚ АҒЫЛШЫН ТІЛІ МҰҒАЛІМДЕРІНІҢ КРИТЕРИАЛДЫ БАҒАЛАУҒА ДАЙЫНДЫҒЫН ДИАГНОСТИКАЛАУ
##plugins.pubIds.doi.readerDisplayName##:
https://doi.org/10.48371/PEDS.2026.82.3.007Кілт сөздер:
критериалды-бағдарланған бағалау, бағалау құзыреттілігі, шетел тілдері мұғалімдерін даярлау, жасанды интеллектіні интеграциялау, цифрлық педагогикалық құралдар, рубрикаларды құрастыру, бағалау сауаттылығы, формативті бағалау, мұғалімдердің кәсіби дамуы, білім берудегі трансформацияАннотация
Бұл мақалада Қазақстандағы болашақ ағылшын тілі мұғалімдерінің білім беруді цифрландыру жағдайында критериалды бағалауды (КБ) енгізуге дайындық деңгейі зерттеледі. 2016 жылы дәстүрлі бесбалдық жүйенің орнына «Жаңартылған білім мазмұны» реформасы аясында критериалды бағалау енгізілгеннен бері «Педагог» кәсіби стандарты мұғалімдерден бағалау құзыреттілігін талап етеді, алайда арнайы дайындықтан өтпеген болашақ мұғалімдердің бұл талапты қаншалықты орындай алатыны жөнінде нақты эмпирикалық деректер жеткіліксіз болып отыр. Осы олқылықты толтыру мақсатында зерттеу Ш. Есенов атындағы Каспий технология және инжиниринг университетінің «Шетел тілі: екі шетел тілі» бағдарламасы бойынша білім алатын 3-курс студенттерінің (N=100) критериалды бағалау құзыреттілігі (КБҚ) диагностикаланды. Сандық сипаттамалы зерттеу дизайны қолданылып, КБҚ-ін төрт компонент бойынша, танымдық, функционалдық, цифрлық және рефлексивті, бағалайтын, ішкі сәйкестігі жоғары (Кронбах α= 0,86) 20 тармақтан тұратын критериалды бағалау құзыреттілігін тексеретін диагностикалық сауалнамасы әзірленіп, тексерістен өткізілді. Нәтижелер дайындық деңгейінің жалпы алғанда төмен екенін көрсетті (орташа = 2,37/5,0): респонденттердің 67%-ы төмен деңгейде, 33%-ы орта деңгейде болды, ал жоғары деңгейге жеткен ешкім табылмады. Ең айқын олқылық функционалдық дизайн дағдыларында байқалды (орташа = 1,88): студенттер бағалаудың теориялық негіздерін жеткілікті меңгергенімен (танымдық компонент, орташа = 2,84), рубрикалар мен дескрипторлар құрастыруда қиналады. Цифрлық құзыреттілік те (орташа = 2,29) төмен болып шықты, бұл студенттердің күнделікті цифрлық сауаттылығы мен жасанды интеллект пен цифрлық құралдарды бағалау мақсатында педагогикалық тұрғыда қолдану қабілеті арасындағы алшақтықты көрсетеді. Алынған нәтижелер мұғалімдерді даярлаудағы теория мен практика арасындағы тұрақты алшақтықты растайды және жасанды интеллект құралдарын, иммерсивті бағалау симуляцияларын және шеберхана форматындағы сабақтарды кіріктіретін практикаға бағытталған жаңа әдістеменің қажеттілігін негіздейді.
