КИБЕРӘЛЕУМЕТТІКТЕНУ ЖАҒДАЙЫНДА УНИВЕРСИТЕТ СТУДЕНТТЕРІНДЕГІ КИБЕРКОММУНИКАТИВТІК ТӘУЕЛДІЛІКТІҢ АЛДЫН АЛУ
##plugins.pubIds.doi.readerDisplayName##:
https://doi.org/10.48371/PEDS.2026.81.2.004Кілт сөздер:
киберкоммуникативтік тәуелділік, алдын алу, киберәлеуметтену, студенттер, цифрлық сауаттылық, жүйелі шолу, пилоттық зерттеу, құрылымдық-мазмұндық модельАннотация
Жастар қоғамына цифрлық трансформацияның айтарлықтай әсерін қазіргі студенттер сезінуде, бұл олардың психологиялық және әлеуметтік әл-ауқатына байланысты жаңа қиындықтар туғызады. Бұл ғылыми мақалада университет студенттерінің киберәлеуметтенуі аясында киберкоммуникацияға тәуелділіктің алдын алу мәселесі қарастырылады. Бұл мақалада университет студенттері арасында киберәлеуметтену арқылы киберкоммуникацияға тәуелділіктің (ККТ) алдын алу бойынша жүйелі әдебиеттерге шолу және пилоттық эмпирикалық зерттеу нәтижелері ұсынылған. Зерттеудің жаңалығы ККТ белгілерінің таралуын эмпирикалық тексеруде (Қазақстандағы аймақтық университеттің 86 студентінің үлгісін пайдалану арқылы) және киберәлеуметтену процестеріне біріктірілген үш деңгейлі, құрылымдық және мазмұндық алдын алу моделінің тұжырымдамалық негіздемесінде жатыр. Жоғары оқу орындарында алдын алу шараларын енгізу бойынша ұсыныстарды әзірлеудің практикалық маңызы бар, бұл саналы цифрлық мінез-құлықты және студенттердің технологиялық тәуекелдермен күресу дағдыларын дамытуға ықпал етеді. Университеттердің білім беру және білім беру қызметінде алдын алу шараларын енгізу бойынша ұсыныстарды әзірлеу практикалық маңызға ие, саналы цифрлық мінез-құлықты тәрбиелеуге және студенттердің киберқауіптерден қорғану дағдыларын қалыптастыруға ықпал етеді. Зерттеу нәтижелері халықаралық білім беру тәжірибесіне деген қажеттілікті Қазақстандағы білім беру ортасының ерекшеліктеріне бейімдеу қажет екенін көрсетеді. Бұл зерттеу жұмысы цифрлық әлеуметтенуді тереңірек түсінуге және Қазақстан университеттері үшін стратегияларды қалыптастыруға бағытталған. Практикалық маңыздылығы университеттердегі білім беру процесіне алдын алу шараларын енгізу бойынша нақты ұсыныстарда жатыр.
