ТІЛДІК МАМАНДЫҚТАР СТУДЕНТТЕРІНДЕ 4C ДАҒДЫЛАРЫН ҚАЛЫПТАСТЫРУҒА АРНАЛҒАН ҮЗДІКСІЗ КӘСІБИ ДАМУ (CPD) МОДЕЛІ: ДИАГНОСТИКАЛЫҚ НЕГІЗДЕМЕ

Аннотация

XXI ғасыр дағдыларын — сыни ойлау, креативтілік, коммуникация және ынтымақтастықты (4C) дамыту қазіргі заманғы тілдік білім беру мен педагог кадрларды даярлаудың негізгі басымдықтарының бірі болып табылады. Алайда тілдік мамандықтар студенттерінде 4C компоненттерінің нақты қалыптасу деңгейі мен құрылымын айқындауға бағытталған эмпирикалық диагностикалық зерттеулер әлі де жеткіліксіз. Осы зерттеудің мақсаты — тілдік мамандықтар студенттерінде 4C компоненттерінің даму деңгейін диагностикалық тұрғыдан бағалау және үздіксіз кәсіби даму (Continuous Professional Development, CPD) моделін жобалауға арналған эмпирикалық негіз қалыптастыру. Зерттеу барысында «Қазақ тілі мен әдебиеті», «Орыс тілі мен әдебиеті» және «Шетел тілі: екі шетел тілі» білім беру бағдарламалары бойынша білім алатын тіл факультеттерінің 135 студенті қатысқан сипаттамалық көлденең (cross-sectional) сауалнама жүргізілді. Деректер 4C тұжырымдамасына негізделген авторлық сауалнама көмегімен жиналды. Статистикалық талдау Кронбах альфасы арқылы сенімділікті бағалауды, сипаттамалық статистиканы, деңгейлік жіктеуді (төмен, орта, жоғары), сондай-ақ Пирсонның корреляциялық талдауын қамтыды.Зерттеу нәтижелері 4C-тің барлық төрт шкаласының сенімділігі қолайлы және жоғары деңгейде екенін көрсетті (α = 0,676–0,875). Сипаттамалық талдау 4C дағдыларының жалпы алғанда орташа және жоғары деңгейде қалыптасқанын анықтады, бұл ретте ең жоғары орташа көрсеткіштер «Ынтымақтастық» компоненті бойынша (M = 4,77), ал ең төменгі көрсеткіштер «Коммуникация» компоненті бойынша (M = 4,26) тіркелді. Деңгейлік талдау коммуникация мен креативтілік компоненттерінде орта және төмен деңгейдегі студенттердің үлесі жоғары екенін көрсетті, бұл олардың құрылымдық тұрғыдан әлсіз тұстар екенін айқындайды. Пирсонның корреляциялық талдауы 4C компоненттерінің барлығы арасында күшті оң өзара байланыстардың бар екенін анықтады (r = 0,61–0,75, p < 0,01), бұл олардың жүйелік және өзара тәуелді сипатын дәлелдейді.Алынған нәтижелер тілдік мамандықтар студенттерінде 4C дағдыларының дамуында құрылымдық теңгерімсіздіктің бар екенін көрсетеді және барлық 4C компоненттерінің интеграцияланған дамуын сақтай отырып, ең алдымен коммуникативтік және креативтік құзыреттерді нығайтуға бағытталған кешенді CPD моделін әзірлеудің берік эмпирикалық негізін қамтамасыз етеді.