ЖОҒАРЫ ТІЛДІК БІЛІМ БЕРУДЕГІ ҚҰЗЫРЕТТІЛІККЕ НЕГІЗДЕЛГЕН ТӘСІЛ: ТЕОРИЯДАН XXI ҒАСЫР ТҮЛЕГІ МОДЕЛІНЕ ДЕЙІН
Кілт сөздер:
құзыреттілікке негізделген тәсіл, жоғары тілдік білім беру, коммуникативтік құзыреттілік, құзыреттілікке бағытталған шет тілі оқыту, XXI ғасыр дағдылары, түлек моделі, квазиэксперименттік зерттеу, жоғары білім беруАннотация
Мақалада жоғары тілдік білім беруде құзыреттілікке негізделген тәсілді енгізу және оның XXI ғасыр түлегі моделін қалыптастыруға қосатын үлесі қарастырылады. Зерттеу Абылай хан атындағы Қазақ халықаралық қатынастар және әлем тілдері университетінің (ҚазХҚжӘТУ) ағылшын тілі оқытушылары әзірлеп, жүзеге асырған құзыреттілікке бағытталған оқу бағдарламасының тиімділігін эмпириялық тұрғыдан бағалауға бағытталған. Эксперимент шет тілі кәсіби бағыттағы міндетті курстар аясында жүргізіліп, квазиэксперименттік «бастапқы–қорытынды тест» дизайны негізінде ұйымдастырылды: эксперименттік топта 52 студент, бақылау тобында 49 студент оқыды. Эксперименттік оқу бағдарламасы коммуникативтік шетел тілі құзыреттілігін XXI ғасыр дағдыларымен, соның ішінде сын тұрғысынан ойлау, ынтымақтастық, мәселелерді шешу және оқудағы дербестікпен ұштастырады және оларды тілдік әрекет түрлерін біріктіретін тапсырмалар, жобалық жұмыс және аутенттік коммуникативтік жағдаяттар арқылы іске асырады. Мәліметтер CEFR дескрипторларына сәйкестендірілген коммуникативтік тесттер жиынтығы, трансверсальды дағдылар бойынша өзін-өзі бағалау сауалнамасы, сондай-ақ жартылай құрылымданған сұхбаттар мен сабақтарды бақылау арқылы жиналды. Нәтижелер эксперименттік топ студенттерінің жалпы коммуникативтік құзыреттілігі, әсіресе сөйлеу және жазу дағдылары бойынша, бақылау тобына қарағанда айтарлықтай жоғары өскенін көрсетеді. Сонымен қатар, студенттер ағылшын тілін қолданудағы сенімділіктің, бірлескен жұмыстың, мәселелерді шешу қабілетінің және өз оқуына жауапкершіліктің артуын атап өтті. Сапалық деректер құзыреттілікке негізделген оқытудың жағдайында студенттердің танымдық белсенділігі мен сабаққа қатысу деңгейінің жоғарылағанын растайды. Зерттеу нәтижелері жоғары тілдік білім беруді еңбек нарығы мен қоғам талаптарымен үйлестіру құралы ретінде құзыреттілікке негізделген тәсілдің тиімділігін дәлелдеп, коммуникативтік шетел тілі құзыреттілігін негізгі XXI ғасыр дағдыларымен біріктіретін түлек моделін эмпириялық тұрғыдан негіздеуге мүмкіндік береді. Мақалада оқу бағдарламаларын жобалау, бағалау жүйесін жетілдіру және университет оқытушыларының кәсіби дамуына қатысты ұсыныстар берілген.
